Ana Sayfa > Nedir? > Dash Nedir? Anlık Gizli Ödemenin Zorluklarını Çözüyor Mu?

Dash Nedir? Anlık Gizli Ödemenin Zorluklarını Çözüyor Mu?

Dash Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Dash’e Giriş?

Dash, Bitcoin ve Litecoin gibi kod temelli bir kripto paradır. Fakat 2014’te ortaya çıkışından beri çeşitli değişiklik ve geliştirmelerle değişim yaşamıştır. Dash’in yaratıcısı Evan Duffield Dash’i, mevcut Bitcoin ağında gördüğü üç temel soruna yönelik olarak inşa etti: gizlilik, yönetim ve işlem hızı. Geçtiğimiz üç yılda Dash, en tepedeki küresel kripto paralardan biri oldu ve bunu rekabetin çok yüksek olduğu bir pazara rağmen kendisini ilk on kripto para arasına çıkaran piyasa değeriyle başardı.

Dash’in ana hedefi dijital parayı daha kullanılabilir kılmaktır. Şu anda Bitcoin’i çevrim içi işlem ve varlık transferleri için gönderebilirsiniz. Fakat Bitcoin blockchain’de işlem doğrulama için gereken bekleme zamanı, neredeyse anlık doğrulama gerektiren işlemler ve diğer varlık transferleri için Bitcoin kullanımını anlamsız kılıyor.

Bitcoin, yüksek ücretleri nedeniyle de daha küçük işlemler için kötü bir seçenek ve mal ve hizmet satın almak için dijital para birimi olarak genel kullanılabilirliğini kısıtlıyor. Göreceğimiz gibi Dash bu sorunlara yenilikçi mimarisiyle çözüm bulmaya çalışıyor.

Dash’in Kısa Tarihine Bir Göz Atalım

Dash, Bitcoin/Litecoin kod temelinin bir fork’u olarak yola çıktı. Gizlilik ve işlem hızına verdiği önemle Dash, yasadışı işlemler için kullanılan para birimi olarak ünlenmişti. Başlarda XCoin olarak bilinmekteydi, fakat bu isim sonradan Darkcoin olarak değişti. Darkcoin ismi Dash’in gizlilik özelliklerinin tehlikeli işlemleri gizlemek için kullanılabileceği fikrini yansıtıyordu. Kara para birimi olarak anılmaktan kurtulmak isteyen topluluk son isim olarak kendine Dash’i belirledi, bu “dijital para” (digital cash) sözcüklerinin karışımından türetilen bir portmantoydu.

Dash ilk günlerinde, hızlı işlem yapmaya ve gizlilik için elzem olan para karıştırmaya olanak tanıyan para birimine özgü iki seviyeli mimarinin tasarım ve oluşturulmasıyla tanındı. Hemen ardından Dash,  kullanıcıların ağ için geliştirme tekliflerini oylayabileceği bir merkezsizleşmiş yönetim sistemi uyguladı.

İş dünyasında üç buçuk yıl bir şirket için bebeklik dönemidir. Fakat hızla büyüyen ve çoğalan kripto para âleminde Dash, köklü olanlardan biridir. Pazardaki en istikrarlı ve en köklü kripto paralardan birini temsil etmektedir. Bu istikrar kısmen Dash’in yüksek derecede etkin kullanıcı topluluğundan gelmektedir. Bu kullanıcılar Dash hakkında Reddit ve BitcoinTalk’ta binlerce başlık ve yorum girdiler. Başlangıcından beri Dash ağına istikrarlı şekilde nodlar girerek güvenilirliğini ve güvenliğini artırdı.

Ana Nodların Kullanıldığı İki Seviyeli Mimari

Dash’in getirdiği yenilik, blockchain’de iki seviyeli yapıydı. İlk seviye, Bitcoin, Bitcoin Cash, Litecoin ve diğer standart iş kanıtı kripto paralarına aşina olan herkese tanıdık gelecektir. Dash’te madenciler yeni blokların yaratılması ve blockchain’in emniyete alınmasından sorumludur. Blokları kazmak karşılığında Dash’teki madenciler blok ödülünün %45’ini alırlar. Bu Bitcoin’deki durumun aksindedir, zira Bitcoin’de madenciler blok ödülünün tamamını alırlar. Blok ödülünün kalan %55’i az sonra göreceğimiz gibi başka bir yere ayrılır.

Dash’in ortalama iki buçuk dakika blok süresi vardır ve bu Bitcoin’in dört katı daha hızlı olduğu anlamına gelir. Madencilik için Dash, sıralı ve tekrarlı hashing gerektiren ve X11 olarak bilinen kişiye özel hashing algoritması yarattı. X11 algoritmasının, Litecoin’in Scrypt algoritmasından %30 kadar daha az elektrik gücü kullandığı gösterilmiştir.

Dash’in mimarisinin ikinci seviyesi ana nod olarak bilinen güç kullanıcıları tarafından kurulan sunucular içindir. Bu ana nodlar Anlık Ödeme işlemlerini işleme alır, para karıştırmayı kolaylaştırır ve yönetim teklifleri üzerinde oy kullanır. Bu hizmetlerin karşılığında ana nodlar, blok ödülünün %45’ini alır. Herkes Dash ağı üzerinde bir ana nod yaratabilir, ancak öncelikle 1.000 DASH (şu an 1,1 milyon dolardan fazla paraya denktir) sahibi olduğunuzu kanıtlamanız gerekmektedir.

En az 1.000 DASH kuralı, sybil saldırısı olarak bilinen eşler arası ağlara karşı saldırıları engellemek için bir güvenlik önlemidir. Sybil saldırıları kullanıcıların çoğunluğunu oluşturacak ve böylece ağı etkileyecek miktarda farklı takma isimlerle çok sayıda sahte hesap yaratmayı içerir. Ana nod kurmak için 1.000 DASH’in gerekli olmasıyla Dash ana nod ağına karşı bir sybil saldırısı düzenlemek caydırıcı şekilde pahalı olmaktadır. Ayrıca 1.000 DASH kuralının DASH fiyatını stabil tutma konusunda yararı vardır ve ana nodlar yönetim teklifleri üzerinde oy kullandığında paranın Dash ağının başarısına yatırıldığını garantiler.

Ana Nodlar Anlık Ödemeleri Nasıl Kolaylaştırır

Dash’in temel özelliklerinden biri InstantSend’dir (Anında Öde). Dash insanların mağazalarda kullanabileceği dijital bir para birimi olmak istediği için, işlem doğrulamasının anında gerçekleşmesi gerekiyor. Blok zamanının iki buçuk dakika olmasının anlamı, Dash’in standart işlemlerinin Bitcoin’inkilerden daha hızlı olduğu anlamına geliyor; yine de iki buçuk dakika işleminizin bakkalda veya benzincide tamamlanmasını beklemek için çok uzun bir süre. Dash’in çözümü, ağın ana nodları tarafından doğrulanan InstantSend ödemeleridir.

Temel olarak işleminizi bir ana noda gönderebilirsiniz. Ana nod varlıklarınızı kilitler, böylece çifte harcamaya uğrayamazlar. Varlıklarınız kilitlendiği anda ana nod tarafından doğrulama gönderilir. İşlemin kendisi gelecek bir bloğun parçası olarak kayıt defterine eklenir, fakat ana nod varlıkları kilitlemiş olduğu için işlemin ödenmesi garanti altına alınır. InstantSend ödemeleri yalnızca birkaç saniye içinde doğrulama alabilir. Hızlı doğrulama sorununun çözümü kripto paralar için önemli bir engeldir. Dash’in ana nod çözümü, dijital para işlemlerinin anlık işlenmesi için var olan birkaç seçenek arasındadır.

Para Karıştırma Özelliği Gizlilik ve Anonimliği Destekler

Birkaç üçüncü taraf uygulamaları Bitcoin için para karıştırma hizmetleri sunmaktadır, ancak varsayılan olarak Bitcoin işlemleri halka açık şekilde izi sürülebilirdir. Buna ek olarak eğer birisi kimliğinizi halka açık adresinize bağlarsa, gelen ve giden işlemlerinizi gözlemleyebilir. Bu, dijital para sisteminin ikame edilebilirliği ve kullanılabilirliği açısından sorunludur. 2014’te Dash pazarda (aynı yılda Monero’yla beraber) ilk gizlilik para birimlerinden biri oldu. Dash’in içerisinde para karıştırma özelliği hazır bulunmaktadır ve bu özellik işlemlerin iz sürülebilirliğini neredeyse imkansız kılmaktadır.

Dash, para karıştırma hizmetine PrivateSend (Gizli Gönder) adını vermektedir. En temel şekilde, gizli bir işlem yapmak istediğinizde isteği ana nodlara gönderirsiniz. Bir ana nod, karıştırma isteğinizi yayınlar ve aynı anda gerçekleşen diğer işlemlerle eşleştirir ve böylece birçok kullanıcı arasında 0,1; 1 veya 10 DASH değerlerini taşımanızı sağlar. Sonrasında ilk ana nod, işleminizi karıştırma sürecinin yeniden başladığı başka bir ana noda geçirir ve işlemin gerçekleştiği yol iyice gizlenir.

Ana nodlar işlemlerinizin ayrıntılarını doğrudan öğrenemez, ancak bu şekilde bir para karıştırma sistemi kullanmak dolaylı olarak Dash ağına ve ana nod operatörlerine güvendiğiniz anlamına gelebilir. Eğer kripto parada gizlilik bir numaralı endişenizse Monero ve ZCash ağ güveni ve kimlik gizleme konularını daha detaylı olarak incelemiştir. Ancak çoğu uygulama için Dash para karıştırma özelliğiyle yüksek düzeyde gizlilik ve izlenemezlik sağlamaktadır.

Merkezsizleşmiş Yönetim Hard Fork’u Hafifletir

Daha önce madencilerin blok ödülünün %45’ini aldığından ve ana nodların diğer %45’i aldığından bahsetmiştim. Geriye kalan %10’sa Dash ağının büyüyüp gelişmeye devam etmesi için gelişim, pazarlama ve altyapıya ayrılmıştır.

Bitcoin’in karşılaştığı zorluklardan biri de bir kullanıcı tabanının sistemdeki bir değişikliği kabul etmemesi durumunda Bitcoin blockchain’inde hard fork meydana gelmesidir. Zamanla bu durum Bitcoin topluluğunu çok daha küçük topluluklara ayırmıştır, bunlar arasında Litecoin, Bitcoin Cash, Bitcoin Gold ve hatta Dash bulunmaktadır. Topluluğun hard forklarla bu şekilde bölünmesi sorununa karşı Dash, merkezsizleşmiş bir yönetim modeli uyguladı.

Dash’in yönetim ve oylama sisteminde herkes yeni bir özellik, değişim veya Dash ağını geliştirecek bir pazarlama planı teklif edebilir. Ana nodlar her teklif üzerinde oylama yapar. Teklif için evet oylarının sayısı hayır oylarını toplam ana nod sayısının en az %10’u kadar geçmelidir. Örneğin, şu anda Dash ağında 4 bin 500 ana nod bulunmaktadır. Bu nedenle her bir yeni teklif için evet oylarının sayısı hayır oylarını 450 oy (toplam ana nod sayısının %10’u) kadar geçmelidir, bu durumda teklif kabul edilir.

Bir teklif kabul edildiği anda blok ödülünden fon elde eder. Bu şekilde topluluk ekibin izlediği yoldan memnun değilse Dash, teorik olarak şu anki geliştirme ekibini işten çıkarmak için oylamaya gidebilir.

Kullanılabilirliği Bir Uygulama ve API ile Artırmak

Dash mimarisindeki en yeni gelişme Dash Evolution’dır. Dash’in kullanımı kolay anlık dijital para olma hedefinin parçası olarak Dash Evolution’ın Dash ödemelerini kabul edip gerçekleştirmek için net bir yola ihtiyacı vardır. Dash’in internet sitesinde bu durum, dijital işlemleri büyükannenizin nasıl yapılacağını kolayca anlayabileceği kadar kolaylaştırmak olarak tarif edilmiştir.

Bu amaçla oluşturulan Dash Evolution bir API ve mobil uygulamadır ve tüketicilerin ödeme yapmalarına, internet mağazalarınınsa blockchain müşterisiyle etkileşime girmek zorunda olmaksızın ödeme kabul etmesine olanak tanır. Henüz tam olarak uygulanmamış olsa da Dash’in kurucuları bunun dijital para için bir sonraki kullanılabilirlik seviyesi olduğuna inanıyor.

Sonuç

Dash’in güçlü bir izleme kaydı ve inanılmaz bir topluluğu bulunmaktadır. Geçtiğimiz üç buçuk yıl süresince Dash’in merkezsizleşmiş yönetimi ağın özgün iki seviyeli mimarisine etkileyici iyileştirmeler getirmiştir. Bunun sonucunda Dash istikrarlı bir büyüme göstermiş ve üst sıradaki birçok altcoin’in yanında yer almıştır. Önümüzdeki senelerde Dash’i takip etmeyi bırakmayın ve istikrarlı büyümesini izleyin.

Bennet Garner coincentral

Batıkan Kartal
Coinmoz; bitcoin, ethereum, kripto para, blockchain, madencilik ve benzeri her konuda bilgiye, haberlere ulaşabileceğiniz bağımsız bir platformdur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir